Антон Дзянісаў. Цень “малой Антанты”. Балта-Чарнаморская садружнасьць як геапалітычная пагроза.

-iILdj9f19QIntermarium

Ўкраінская крыза набывае ўсё больш зацяжны характар, што ня можа не выклікаць глыбокую занепакоенасьць як лідараў краін Эўропы, так і расейскага кіраўніцтва, паколькі яго пагаршэньне азначае пагрозу стабільнасьці ў рэгіёне. Цяпер можна казаць аб тым, што ідэалёгія «эўразыйства» пацярпела крах, сапраўды гэтак жа як і ідэя аб «расейска-ўкраінскім сяброўстве». Ідэалягічны вакуум, які ўтварыўся на гэтым месцы, быў запоўнены ідэямі ўсходнеэўрапейскага нацыяналізму зь відавочным антырасейскім ухілам. Але цалкам відавочна, што ў цяперашніх умовах посьпех чыстага этнацэнтрычнага, украінскамоўнага нацыянальнага праекта магчымы толькі на Правабярэжжы, астатнія часткі краіны ўспрымаюць яго неадназначна, што пагражае далейшай грамадзкай напружанасьцю. Зь іншага боку, палітыка Расеі ва ўкраінскім грамадзтве ўспрымаецца як агрэсыя і гэта дазваляе зьяднаць шырокія пласты насельніцтва вакол нейкае ідэі супрацьстаяньня Маскве, як ўвасабленьню антызаходняга цывілізацыйнага праекта.

У сувязі з гэтым узьнікаюць надзеі на ператварэньне Кіева ў новы альтэрнатыўны і Захаду, і Усходу цэнтар сілы. Гэтая ўстаноўка шматкроць ўзмоцнена расчараваньнем грамадзтва у дагэтуль міталягізаваных «Эўразьвязе» і НАТА. Іншымі словамі, ідэя аб тым, што Кіеў як «маці гарадоў рускіх» павінен змяніць Маскву ў якасьці пункту зборкі для постсавецкае прасторы па-ранейшаму здаецца прывабнай. Таму цяпер ідэалягічныя тэндэнцыі ў рыторыцы і прадстаўнікоў афіцыйных ўкраінскіх уладаў, палітычных аб’яднаньняў і экспэртаў паступова зьмяшчаюцца ад нацыяналізму да імпэрскаму праекту. Хоць ня варта скідаць з рахункаў і рамантычны ўкраінскі нацыяналізм з антырасейскай арыентацыяй, паколькі менавіта ў яго апошнія дзесяцігоддзі былі ажыцьцёўлены самыя вялікія сацыяльныя, эмацыйныя і культурныя ўкладаньні. Хутчэй за ўсё, магчыма паралельнае існаваньне двух праектаў: нацыяналістычнага (для «ўнутранага карыстаньня») і нэаімпэрскі. Але, ня гледзячы на падобныя амбіцыі, у сучасных умовах Ўкраіна ў адзіночку ня зможа самастойна справіцца з гэтымі задачамі. Таму зараз зноў становіцца актуальнай ідэя стварэньня новага рэгіянальнага зьвязу, які б склаў сур’ёзную канкурэнцыю, як Расеі, так і ЭЗ.

Многія аналітыкі цяпер кажуць пра новы віток «халоднай вайны», стымуляваць украінскімі падзеямі. Таму ня дзіўна, што ЗША маюць намер спрыяць стварэньню і ўмацаваньню Балта-Чарнаморскае садружнасьці ў сваех інтарэсах. Ня так даўно гэтая ідэя была агучана доктарам Джорджам Фрыдманам, кіраўніком ўплывовае кампаніі Stratfor, якая займаецца глябальнай інтэлектуальнай выведкай і стратэгічным прагназаваньнем. Фрыдман зьяўляецца аўтарам кнігі «The Next Decade», якая была адзначана The New York Times як бэстсэлер. У ёй ён выклаў свае прагнозы асноўных падзей і праблем, якія ўстануць перад Амэрыкай і яе кіраўніцтвам на працягу наступнага дзесяцігоддзя. Прагноз Джорджа Фрыдмана аб ўкраінскіх падзеях, апублікаваны на Stratfor, утрымліваў высновы, што ЗША, як і раней, не павінны дапусьціць узмацненьня Расеі і распаўсюджваньня яе ўплыву на ўвесь Эўрапейскі паўвыспу. Аднак пайсьці на прамую канфрантацыю ў сучасных умовах не ўяўляецца магчымым без вялікіх страт. Але й кінуць Украіну на «волю лёсу» амэрыканскі сюзэрэн ня мае права, паколькі гэта падарве яго аўтарытэт у вачох хаўрусьнікаў. Выхад з гэтай сытуацыі Фрыдман бачыць у выпрацоўцы Вашынгтонам новае, эканомнае і скаардынаванае стратэгіі — у ваенным, палітычным і фінансавым пляне.

Амэрыка павінна перайсьці ад палітыкі стрымліваньня часоў СССР да новай канцэпцыі, якую Фрыдман назваў Intermarium. У свой час так называлі плян, што выношваўся пасьля Першае сусьветнае вайны лідарам Польшчы Юзафам Пілсудзкім. Ён прадугледжваў стварэньне фэдэрацыі з краін Цэнтральнае і Ўсходняе Эўропы пад польскім пратэктаратам. Цяпер ЗША павінны рэалізаваць гэты плян у сваех інтарэсах. Для гэтага неабходна актыўна спрыяць стварэньню новага альянсу, у якога будуць уваходзіць дзяржавы, якія мяжуюць з Расеяй. Хрыбтом альянсу, на думку Фрыдмана, павінны стаць Польшча, Румынія і Азэрбайджан. Балтыйскі выступ будзе кантралявацца краінамі Прыбалтыкі, якія акажуць пасільную падтрымку Польшчы, паўднёвыя мяжы будуць абаронены Ўкраінай (Адэса) і Румыніяй, на Касьпійскім узьбярэжжы падобную функцыю будзе гуляць Азэрбайджан. Акрамя гэтага Азэрбайджан паслужыць стратэгічным задумам забесьпячэньня энергэтычнае незалежнасьці альянсу ад расейскіх энэргарэсурсаў. Усе гэтыя дзяржавы, — сьцьвярджае Фрыдман, — нягледзячы на іх адрозьненьні, аб’яднаныя нежаданьнем дамінаваньня над імі Расеі.

Агульнасьць інтарэсаў створыць зь іх функцыянальны ваенны зьвяз. Гэты альянс ня будзе наступальным, яго мэта — утрымаць расейскую экспансыю. У любым выпадку, гатоўнасьць ЗША забясьпечваць іх узбраеньнем (у залежнасьці ад сытуацыі ў крэдыт або за прамую аплату) ўмацуе праамєрыканскія палітычныя сілы ў кожнае з краін і створыць моцны заслон, за якім будуць працаваць заходнія інвэстыцыі. Гэта будзе зьвяз, да якога змогуць далучыцца іншыя краіны: у адрозьненьне ад НАТО, у ім кожнаму ўдзельніку ня будзе дадзена права вета. Новая стратэгія дазволіць Злучаным Штатам выкарыстоўваць магчымасьці сваіх хаўрусьнікаў для ўмацаваньня ўласнае пазыцыі і дасьць магчымасьць задзейнічаць розныя рычагі ціску, сярод якіх ваенная інтэрвэнцыя будзе на апошнім месцы.

Вядома, праект Джэйсана Фрыдмана пакуль мае толькі агульныя абрысы, некаторыя краіны могуць выбыць або ўвайсьці ў альянс (не да канца пазначаная роля Турэччыны), але сутнасьць будзе заставацца нязьменнай. У выпадку далейшае канфрантацыі з Расейскай Фэдэрацыяй, ваенныя дзеяньні сюзэрэн будзе весьці рукамі сваех васалаў.

Гэтая ідэя ўжо знайшла падтрымку ва Ўкраіне, тым больш што там для гэтага ўжо падрыхтавана спрыяльная глеба. Акрамя таго, адным з важных перашкод для перабудовы ўкраінскага грамадзтва па эўра-стандартах зьяўляецца сама ўкраінская палітычная і эканамічная эліта. Па большае частцы яна выходзіць са старой савецкай намэнклятуры, а канчаткова аформілася падчас перадзелу ўласнасьці ў 1990-ых. Па сутнасьці, у часы СССР гэтая намэнклятура кантралявалася толькі прамым камітэцкім наглядам з Масквы. Як паказалі падзеі апошніх дваццаці зь лішкам гадоў, для ўкраінскае палітычнае эліты і кіруючых вярхоў характэрны брутальны цынізм і агрэсыўны нігілізм ў дачыненьні да самой магчымасьці арыентавацца на якія-небудзь ідэі і каштоўнасьці. Няхай гэта будзе марксызм-ленінізм, нацыянальная ідэалёгія або ідэя правоў чалавека і дэмакратыі. Для ўкраінскага бюракрата або буйнога бізнэсоўцы пераход пад заступніцтва амэрыканцаў зьяўляецца вельмі прывабнай пэрспэктывай. У той час як рэальная інтэграцыя Ўкраіны ў Эўразьвяз пагражае дэмантажом ўсёй карпаратыўнай інфраструктуры, якая склалася за пэрыяды СССР і незалежнасьці.

На дадзены момант да праекту Фрыдмана дадалося яшчэ некалькі варыянтаў імпэрска-фэдэратыўнай праекта, роўнааддаленых як ад Брусэля, так і ад Масквы. Напрыклад, праект новае Рэчы Паспалітай (або Вялікага Князтва Літоўскага 2.0), асновай якога павінен стаць саюз Польшчы, Украіны і Беларусі (вось Варшава-Кіеў-Менск), які возьме на сябе ролю актара ў балта-чарнаморскае, а затым і балта-касьпійскае інтэграцыі. На думку яго аўтараў, галоўнай мэтай такога зьвязу будзе палітыка-эканамічная інтэграцыя пэрыфэрыйных прастор, а акрамя гэтага стварэньне на базе агульнае культурнае і гістарычнае спадчыны новае цывілізацыйнае пераемнасьці. Новы зьвяз прадугледжвае таксама ваенны блёк зь іншымі дзяржавамі Ўсходняе Эўропы, Паўднёвага Каўказа і, магчыма, Скандынавіі. Інтэграцыя балта-чарнаморскае прасторы павінна будзе адбывацца на фоне стагнацыі Эўрапейскага й Эўразыйскага Зьвязаў, якія няўхільна трацяць свой уплыў на прасторы Ўсходняй Эўропы. Што ня можа не выклікаць нарошчваньне тэмпаў канкурэнцыі паміж Intermarium, Расеяй і «старой Эўропай».

Малая Антанта

veXWHCwVIeMКалі правесьці гістарычныя паралелі, то новае патэнцыйнае ўтварэньне балта-чарнаморскага рэгіёну вельмі нагадвае канглямэрат дзяржаў, якія ўзьніклі па выніках Першае сусьветнае вайны. Тады побач з кааліцыяй вялікіх дзяржаў, якія ваявалі супраць Траістага зьвязу (Нямеччыны, Аўстра-Вугоршчыны і Асманскае імпэрыі) паступова склаўся аналягічны зьвяз, які складаецца з новых дзяржаўных утварэньняў. У яго ўвайшлі новыя дзяржавы, якія ўзьніклі з аскепкаў Аўстра-Вугоршчыны, Асманскае й Расейскае імпэрыі: Чэхаславаччына, Румынія, Югаславія, Польшча і Прыбалтыйскія рэспублікі, якія далучыліся да іх. Палітычная гэнэза апошніх стала магчыма з-за выбываньня Расеі з групы дзяржаў-пераможцаў дзякуючы бальшавіцкае рэвалюцыі зь яе дэкляратыўнымі антываеннымі намерамі. Гэта новае аб’яднаньне атрымала неафіцыйную назву «малая Антанта» па аналёгіі зь «вялікай». Аж да сярэдзіны 1930-ых гадоў малая Антанта знаходзілася ў моцнай залежнасьці ад пазыцыі Ангельшчыны, Францыі і, у меншай ступені, ЗША.

Савецкая дзяржава ператварылася ў праціўніка кааліцыі і паступова стала схіляцца да салідарнасьці з прайграўшым бокам, у першую чаргу зь Нямеччынай, якую аблыталі жорсткімі ўмовамі Вэрсальскае дамовы. Адной з галоўных місый малой Антанты на эўрапейскай арэне ў міжваенны пэрыяд стала выкананьне ролі «санітарнага кардону», што ізаляваў Савецкі саюз. Згодна зь вельмі вядомай геапалітычнай тэорыяй Хэлфарда Макіндэра малая Антанта павінна была рэалізоўваць імкненьне традыцыйнай брытанскай палітыкі падтрыманьня балянсу сіл у Эўропе: перашкодзіць Нямеччыне ў хаўрусе з Расеяй кантраляваць «хартлэнд» і такім чынам супернічаць з Брытанскай імпэрыяй.

Менавіта ў гэты пэрыяд адбылося канчаткова афармленьне базавага светагляду і палітыка-цывілізацыйнае самаідэнтыфікацыі дадзеных краін і народаў. Адной з характэрных гэтых агульных рысаў была традыцыйная маргінальнасьць і залежнасьць ад замежнага валадарства (аўстрыйскага або расейскага), комплекс непаўнавартасьці ў адносінах да цэнтраў эўрапейскае цывілізацыі, да якой яны прылічвалі сябе і падвышаная варожасьць па адносінах да «Усходу», зь якім асацыявалася Расея. Калі прааналізаваць грамадзкія настроі ў гэтых краінах таго пэрыяду, то буржуазна-лібэральныя каштоўнасьці і нацыяналістычныя ідэалы ўспрымаліся ў Празе або Варшаве з значна большай доляй сур’ёзнасьці і патасу, чым у старой Эўропе.

Да сярэдзіны 30-ых гадоў ХХ стагоддзя ў “малой” Антанце сталі дамінаваць пранямецкія і італійскія настроі. Нават для Польшчы зь яе традыцыйна складанымі стасункамі да Нямеччыны, рэйтынг нацыянал-сацыялізму стаяў вельмі высока. Неўзабаве практычна ўсе сябры малой Антанты ўвайшлі ў якасьці сатэлітаў ў непасрэдную арбіту ўплыву Бэрліну. Для ўсходнеэўрапейцаў менавіта Нямеччына ў пэрыяд з 1934 па 1944 гг. адлюстроўвала сымбаль Вялікае Эўропы. Што настала пасьля гэтага параза Нямеччыны, савецкая экспансыя з наступным афармленьнем сацыялістычнага лягеру і сыстэмы Варшаўскае дамовы азначалі своеасаблівую «зьмену гаспадара» і глыбокае расчараваньне ў германізме. Зрэшты, заходняя Эўропа апынулася ў такім жа становішчы, патрапіўшы ў поўную залежнасьць ад амэрыканскае палітыкі. Траўмавалі масавую сьвядомасць знакавыя падзеі накшталт падаўленьня хваляванняў у Будапэшце 56-га і «Праскае вясны» 68-га, якія стымулявалі расчараваньні ў пэрспэктывах пабудовы рэальнага мяккага сацыялізму. Маргіналізацыя ўсходнеэўрапейскіх таварыстваў працягнулася, а сымбалем агульначалавечых каштоўнасьцяў для іх стала менавіта Амэрыка.

У выніку краху сацыялізму, пасьля адносна мірных «аксамітных рэвалюцый», ўсходнеэўрапейскія дзяржавы горача пажадалі ўвайсьці ў ЭЗ і НАТА. На першы погляд гэта нічым не супярэчыла тэндэнцыям Эўрапейскага Зьвязу ўключыць гэтыя краіны ў свой склад. Аднак, пасьля канца арганізаванага супрацьстаяньня двух лягераў і роспуску Варшаўскае дамовы, НАТА стала гуляць ролю інструманта амэрыканскага ўплыву ў Эўропе, які падтрымлівае ваенную перавагу ЗША без якіх-небудзь зьнешніх геапалітычных апраўданьняў (Можна ўспомніць зь якой непахіснай упэўненасьцю Фрэнсыс Фукуяма ў «Моцнай дзяржаве» папракаў эўрапейскія міратворчыя ініцыятывы на Балканах ў 1990-ых у недастатковай рашучасьці, што, на яго думку, і вымусіла Амэрыку да ваеннага ўмяшаньня). Адпаведна, былыя краіны па Варшаўскай дамове ператвараюцца ва ўмовах Эўрапейскага зьвязу ў сапраўдных «траянскіх коней» Вашынгтона, пляцоўкамі для разьмяшчэньня кантынгэнтаў і сыстэмы ПРА. Аб ступені арыентаванасьці гэтых краін і іх палітычных элітаў на ЗША можна меркаваць хоць бы па адкрытым лісьце сямі былых лідараў Усходняй Эўропы прэзыдэнту ЗША Бараку Абаме з прысягай на вернасьць.

Тры выданьні праекту

sIIl0vlIIHQІдэя Балта-Чарнаморскай садружнасьці ўпершыню прагучала ў 1916 годзе на Трэцяй канфэрэнцыі «Зьвязу нацыянальнасьцяў» (L’Union des Nationalites), якая адбылася ў швайцарскай Лазане 27-29 чэрвеня 1916 г. У ліку дэлегатаў, якія прадстаўляюць нерасейскія народы Расейскае імпэрыі, знаходзіліся палякі, фіны , латышы, літоўцы, украінцы, беларусы, габрэі, грузіны, чаркесы, дагестанцы, татары, кіргізы і бухарцы. Ўяўляе асаблівую цікавасьць, што галоўнай мэтай гэтай канфэрэнцыі была стымуляцыя сэпаратызму сярод народаў Паўночнага Каўказу пры актыўнай падтрымцы Атаманскае імпэрыі. Разумеючы, што нацыянальнае пытаньне, зьяўляецца свайго роду «ахілесавай пятой» для дома Раманавых, ужо з самага пачатку баявых дзеяньняў у сталіцах дзяржаў Траістага зьвязу зрабілі стаўку на падтрымку руху за незалежнасьць нерасейскіх народаў правінцый Расейскае імпэрыі.

Зь ідэяй утварэньня Балта-Чарнаморскае садружнасьці на гэтай канфэрэнцыі выступіў беларускі нацыянальны дзяяч Антон Луцкевіч. Ён лічыў, што садружнасьць незалежных дзяржаў ад Балтыцкага да Чорнага мора “гэта найшырэйшы і самы далёкі палітычны ідэал, на якім сыходзяцца беларусы ўсіх партыяў, усіх палітычных кірункаў … выкананьне яго мела б шанцы толькі пры адной умове: пры поўным распадзе расейскае дзяржаўнае сыстэмы …» . Тут таксама прысутнічае антырасейская накіраванаьсць новага дзяржаўнага ўтварэньня, але яшчэ пад патранажам Траістага зьвязу. Пазьней сэпаратызм і дзяржаўныя амбіцыі малых народаў сустрэлі падтрымку ў краін Антанты і ЗША.

Потым падобны праект актыўна падтрымліваўся Зянонам Пазьняком, лідарам Беларускага народнага фронту, па ініцыятыве якога ў 1990 годзе ў Менску адбылася сустрэча дэпутатаў Вярхоўных Саветаў і прадстаўнікоў ад народных франтоў Беларусі, Украіны і Летувы па абмеркаваньні магчымасьці стварэньня ў будучыні падобнага зьвязу. На думку Пазьняка, такая садружнасьць магла зьмяніць сытуацыю ў Эўропе і гарантаваць сувэрэнітэт кожнае з рэспублік, ня даць трапіць у эканамічную залежнасьць ні ад Заходняе Эўропы, ні ад Расеі. Аднак наступныя падзеі, якія адбыліся ў кожнай з краін, стварэньне Саюзнае дзяржавы Беларусі і Расеі пазбавілі гэтую ініцыятыву далейшых пэрспэктыў.

Цяпер Балта-Чарнаморскае садружнасьць атрымлівае чарговае нараджэньне. Ўкраінскі палітоляг Юры Раманенка выказваў магчымасьць такога сцэнару. Знаходжаньне ў блёку, на яго думку, дазволіць Украіне заняць больш моцныя пазыцыі як у дачыненьні да Расеі, так і ў дачыненьні да Эўрапейскага зьвязу. Ён згадаў магчымую вось Прыбалтыка-Беларусь-Украіна-Турэччына. Гэта дазволіць «… стварыць новыя гэапалітычныя канструкцыі, дзе наверсе будуць Штаты, якія будуць перасьледваць мэту недапушчэньня змычкі Старой Эўропы з Расеяй, а ў якасьці рэгіянальных хаўрусьнікаў будуць Турэччына, Польшча, Украіна і шэраг іншых дзяржаў, якія будуць далучацца да гэтай плятформе … ».

5 сьнежня 2014 г у Кіеве ў Прэс-цэнтры Майдана адбылася прэс-канфэрэнцыя на тэму: «Стварэньне альянсу Балта-Чарнаморскіх Нацый (АБЧН)». Ініцыятарамі мерапрыемства выступілі Кангрэс украінскіх нацыяналістаў (КУН) і Беларуская партыя свабоды (БПС). На канфэрэнцыі быў агучаны афіцыйны мэмарандум, падпісаны прадстаўнікамі з Украіны, Летувы, Латвіі, Беларусі і Грузыі з пашыраным колам падпісантаў. Удзельнікі дамовіліся аб стварэньні прадстаўнічага кансультатыўнага органу з кіраўнікоў арганізацый-падпісантаў мемарандума, аб правядзенні рэгулярных міжпартыйных кансультацый, нарад па найважнейшых пытаннях рэгіянальнае бясьпекі ў Эўропе і міждзяржаўнага супрацоўніцтва. Заснавальнікі і ўдзельнікі альянсу зьвярнуліся да дэпутатаў Вярхоўнае Рады Украіны з прапановай падтрымаць мэмарандум і іх высілак у вэктары Балта-Чарнаморскага супрацоўніцтва. Старшыня Кангрэсу ўкраінскіх нацыяналістаў Сьцяпан Брацюнь адзначыў, галоўнай мэтай Альянсу зьяўляецца «аб’яднаньне намаганьняў для абароны ад агрэсыўнае імпэрскае Расеі».

Такім чынам, новая малая Антанта, на гэты раз пад эгідай ЗША. Тут варта больш падрабязна спыніцца на тых магчымых задачах, якія паставіць перад сваім васалам новы сюзэрэн.

Перадумовы ўнутрыэўрапейскага канфлікту

0_f1a32_1cae9444_origДжэйсан Фрыдман ў сваім праекце нездарма аддаў перавагу новым краінам, не давяраючы нават Паўночнаатлянтычнаму альянсу, які, здавалася б, цалкам салідарны з амэрыканскай палітыкай. Гэта зусім не выпадкова. Справа ў тым, што Амэрыка працягвае лічыць Заходнюю, «старую» Эўропу, сваім галоўным гэапалітычным канкурэнтам. Былы пояс сатэлітаў СССР і краіны СНД зноў могуць ператварыцца ў «санітарны кардон» малой Антанты, які працуе на інтарэсы ЗША. Гэты кардон будзе аддзяляць нафтагазавую сыравіну Расеі ад заходне-эўрапейскага спажыўца. У мірны час такое становішча гарантуе стабільны прыбытак, але ва ўмовах абвастрэньня крызы сытуацыя прынцыпова мяняецца. Іншымі словамі, Балта-Чарнаморскі зьвяз становіцца энэргетычнай пятлёй, накінутай на Эўразьвяз, калі апошні пачне дзейнічаць самастойна. У выпадку магчымае сацыяльна-палітычнае крызы ў Расеі, якая будзе стымулявана ЗША, для старой Эўропы наступіць рэальная пагроза страты сыравіны, рынкаў і важнага стратэгічнага партнэра. У гэтых умовах Эўразьвяз можа пайсьці на прамое ваеннае ўмяшаньне ў расейскія справы з мэтай стабілізацыі сытуацыі, падтрымкі кіруючага рэжыму. Пры іншых падзеях РФ захоча прыйсьці на дапамогу Парыжу або Бэрліну.

Менавіта для таго, каб перашкодзіць Эўразьвязу і Расеі атрымаць узаемную падтрымку сувэрэнітэту і палітычнае цэласнасьці, Вашынгтону будзе неабходная ваенная сіла малой Антанты. Краіны былой Варшаўскай дамовы павінны будуць выступіць супраць сваіх заходніх суседзяў. Іх сілы, а таксама разьмешчаныя там амэрыканскія кантынгэнты будуць выкарыстаны для нанясеньня удараў па ключавых вузлах эўрапейскае абарончае інфраструктуры, іх падаўленьня і захопу. Ня варта таксама забываць і пра амэрыканскія часткі, якія знаходзяцца на тэрыторыі Нямеччыны, краін Бенілюксу ці Італіі. Сытуацыя можа стацца для старой Эўропы вельмі сур’ёзнай паразай, а асноўная нагрузка ў гэтым выпадку ляжа на плечы абарончае сыстэмы французкага «шасьцікутніка». Францыя зьяўляецца адзінай эўрапейскай дзяржавай, якая валодае ўласнымі буйнымі ўзброенымі сіламі і поўнай трыядай ядзернага ўзбраеньня (атамныя падводныя чоўны, балістычныя ракеты шахтнага базаваньня й стратэгічныя бамбавікі).

Што ж да ўсходняй “малой Антанты»: Украіны і краін Балтыі, то яны, хутчэй за ўсё, могуць быць задзейнічаны ў апэрацыях мясцовага значэньня з мэтай кантролю над паўночна-заходняй часткай Расеі. У выпадку з Украінай або Прыбалтыкай ня будзе назірацца праблем у мабілізацыйнай гатоўнасьці пэўнай часткі грамадзтва падтрымаць «міратворчыя апэрацыі» на тэрыторыі вялікага ўсходняга суседа. Да гэтага маюцца рэваншысцкія настроі і тэрытарыяльныя прэтэнзыі. Пасьпяховая рэалізацыя праекту малой Антанты можа завяршыцца разгромам Эўропы і Расеі, сьцьвярджэньнем канчатковай гэапалітычнай гегемоніі ЗША на Эўразыйскім кантынэнце.

Пакуль перспектыва падобнага сцэнару ўяўляецца досыць далёкай, але калі крызавыя тэндэнцыі ў Эўрапейскім і Эўразыйскім эканамічным зьвязе ўзмоцняцца, а ўкраіна-расейскія адносіны будуць па-ранейшаму напружанымі, то якая склалася сытуацыя, якая склалася, паступова вымусіць вышэйпералічаныя краіны да збліжэньня. Такім чынам, над Эўропай і Расеяй навісае жахлівы цень малой Антанты.

Місыя Беларусі

sinkevich-04Цяпер трэба перайсьці да самай важнай і далікатнай часткі. Паводле гэтых праектаў у склад Балта-Чарнаморскай садружнасьці мяркуецца ўваходжаньне Рэспублікі Беларусь. Менавіта без Беларусі ў Балта-Чарнаморскай садружнасьці немагчыма стварыць інтэграваную ўстойлівую інфраструктуру такой рэгіянальнай супольнасьці, забясьпечыць адзіную ідэалёгію, заснаваную на русафобіі і рэгіянальнай міталёгіі, выбудаваць адзіную абарончую прастору і эфэктыўны эканамічны комплекс, дыпляматычную сыстэму адстойваньня сваех інтарэсаў. Беларусь зьяўляецца на сёньня той краінай, якая будзе перашкаджаць канчатковаму фармаваньню ядра амэрыканскіх сатэлітаў. Акрамя таго, ўзаемавыгодныя адносіны і супрацоўніцтва з бліжэйшымі краінамі-суседзямі, якое ажыцьцяўляе Беларусь, не дае ім «замкнуць» свае ўсходнія межы. Да таго ж ўвесь пэрыяд пасьля распаду СССР адным з асноўных напрамкаў беларускае палітыкі была пабудова Саюзнае дзяржавы з Расеяй, якая вытрымала самыя розныя выпрабаванні. Паколькі за мінулыя гады гэты Саюз ня толькі не распаўся, але нават ўмацаваўся, можна казаць, што ў яго аснове ляжаць не імгненныя інтарэсы палітычных элітаў, а рэальныя геапалітычныя прычыны.

Рэспубліка Беларусь забясьпечвае інтарэсы буйных прамысловых прадпрыемстваў і прастор, разьмешчаных у асноўным у Расеі, гарантуе энергетычную бясьпеку краін ЭЗ і посьпех эўрапейскай інтэграцыі ў цэлым, удзельнічае ў пэрспэктыўных энэргетычных праектах рэгіянальнага маштабу, зьяўляецца пляцоўкай для тэставаньня высокіх тэхналёгій. Мэтай Саюзнай дзяржавы і Эўразыйскага эканамічнага зьвязу зьяўляецца не пабудова альтэрнатыўнай Эўразьвязу групоўкі на месцы былога СССР, а дасягненьне максымальных пераваг ўнутры эўрапейскае геапалітычнае прасторы. Іншымі словамі, цяпер складана ўявіць, што Балта-Чарнаморская садружнасьць зможа прапанаваць Беларусі раўнацэнную альтэрнатыву для радыкальнай зьмены вектару. Сумніўная пэрспэктыва выконваць ролю другараднага ўдзельніка, сыравіннага дадатку або «ўсходняе мяжы» не ўяўляе для нас ніякага цікавасьці. Пакуль гэтая ідэя мае падтрымку толькі ў маргінальным каляпалітычным і контаркультурным асяроддзі. Напрыклад, незарэгістраваная Беларуская Партыя Свабоды ня можа выступаць выразьнікам інтарэсаў усіх апазыцыйных сілаў Рэспублікі Беларусь, а яе сучасны лідар Сяргей Высоцкі мае ў колах апазыцыі больш чым неадназначны імідж. Аднак гэта зусім не азначае, што спробы ўцягнуць Менск у падобную авантуру ня будуць прымацца.

Таму ў бліжэйшы час варта чакаць працягу «расхістваньня» беларускай палітычнай сыстэмы з боку зьнешніх сіл, стымуляваньня антырасейскіх настрояў і культывацыю нацыяналізму па прыкладзе ўсходнеэўрапейскіх суседзяў, перш за ўсё Ўкраіны. Тут варта адзначыць ня толькі  прэтэнзыі з боку Захаду, якія сталі ўжо традыцыйнымі, але і ўсё больш набіраючую сілы крытыку Беларусі і яе кіраўніцтва з боку расейскіх інфармацыйных рэсурсаў. Імі ставіцца пад сумнеў сам факт сувэрэнітэту Рэспублікі Беларусь і самастойнасьці беларускае нацыі. Часта гучаць сьцьвярджэньні, што «Беларусь» і «беларусы» — гэта штучныя ўтварэньні, створаныя ў цяплічных умовах савецкае сыстэмы (па аналёгіі з «штучнасьцю» Ўкраіны). Акрамя таго, адносіны ўскладняюцца з-за перашкод, якія чыняць расейскія ведамствы перамяшчэньня на рынак РФ беларускіх тавараў.

Такая пазыцыя бліжэйшага хаўрусьніка і стратэгічнага партнэра зьяўляецца непрымальнай. Усё гэта ня ў меншай ступені стымулюе пратэстныя тэндэнцыі ў беларускай грамадзянскай супольнасьці, выклікае «фрустрацыю чаканьняў» і ўгнойвае глебу для нацыяналістычных і русафобскіх настрояў. Такое напружаньне напярэдадні прэзыдэнцкіх выбараў 2015 ўяўляе пэўную небясьпеку і можа выліцца для Менску ў спробу арганізацыі беспарадкаў па ўкраінскім сцэнары. А гэта, у сваю чаргу, пагражае палітычным хаосам і пагрозай сувэрэнітэту Рэспублікі Беларусь, што абавязкова стане сыгналам да ўмяшаньня ва ўнутраныя справы беларускае дзяржавы зьнешніх сіл і ўцягваньня яе ў сумніўныя рэгіянальныя зьвязы. З ўнутранымі пагрозамі Беларусь у стане справіцца сама, але ёй спатрэбіцца падтрымка на зьнешнім узроўні, у першую чаргу ад бліжэйшага хаўрусьніка.

Ўсьведамленьне той небясьпекі, якую нясе новы патэнцыйны альянс, павінна ў рэшце рэшт прымусіць зьмяніць сваё стаўленьне да Менску і краіны Эўрвзьвязу. Ўзважаная і цьвёрдая пазыцыя беларускага кіраўніцтва ў дачыненьні да Ўкраіны, ініцыяваньне перамоваў у Менску па пытаньнях ўрэгуляваньня сытуацыі на паўднёвым усходзе значна павысілі аўтарытэт Беларусі, як у вачох лідараў дзяржаў, так і іх народаў. Менск стаў пляцоўкай, дзе абмяркоўваецца ня толькі ваенны канфлікт на паўднёвым усходзе Ўкраіны, але і могуць вырашацца рознагалосьсі паміж Эўразвязам і Эўразыйскім Зьвязам.

Менавіта таму ў суверэнітэце Мінска павінны быць зацікаўлены як расійскі бок, так і старая Еўропа. Што ў сваю чаргу патрабуе перагляду іх палітыкі да Рэспублікі Беларусь і яе кіраўніцтву. Выкарыстоўваючы рэсурсы Расіі, а ў апошні час і пашырыць ЕС, рэспубліка супрацьстаіць разбуральнай для еўрапейскай інтэграцыі тэндэнцыі да адукацыі ва Усходняй Еўропе падкантрольнага ЗША моцнага рэгіянальнага полюса, які будзе накіраваны як супраць Расеі, так і супраць Еўрапейскага Саюза. У гэтым сэнсе Беларусь абараняе агульныя інтарэсы. Яе бяспеку і суверэнітэт — адна з умоў падтрымання мірных інтэграцыйных працэсаў і стабільнасці на кантыненце.

Апублікавана ў Артыкулы, Гісторыя ідэй, Навіны, Палітыка, Палітыка-гаспадарчая лябараторыя,, Рознае з тэгамі , , , , , , , , , , , . Спасылка на гэты запіс. Падпісацца на RSS-стужку, каб сачыць за камэнтарамі.

(C) 2012-2013 Кансэрватыўны цэнтар NOMOS.

Рекомендуем заказать магистерскую работу